عبداله باقری حمیدی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ عبداله باقری حمیدی
آرشیو وبلاگ
      گلهای حسرت (ادبیات و مقاله‌نویسی)
نلسون ماندلا، برای درگذشت مردی که چون سرو بود نویسنده: عبداله باقری حمیدی - ۱۳٩٢/٩/۱٥

نلسون ماندلا

(18 زولای 1918- 5 دسامبر 2013)

آرامش در توفان مرگ

شب پنجشنبه چهاردهم اسفند 1392 جیکوب زوما، رئیس جمهور افریقای جنوبی، خبر مرگ نلسون ماندلا را به گوش مردم جهان رساند: ملت ما بزرگترین پسر خویش و مردم ما پدری را از دست داد. زوما گفت که «نلسون اکنون آرامِ آرام است». نلسون ماندلا در توفان مرگ به آرامش رسید. خبر اندوهبار مرگ نلسون ماندلا سبب شد شبکه‌یِ انگلیسی زبان تلویزیون بی‌بی‌سی برنامه‌های عادی خود را در ساعت دوازده شب پنجشنبه قطع کند و به پخش رویداد مرگ یکی از انسان‌ترین مردان سیاسی دوران بپردازد. خبر مرگ ماندلا مردم افریقای جنوبی را به سوی خانه‌یِ کوچک ماندلا در حاشیه‌یِ ژوهانسبورگ کشاند و در سخنان حاکمان کشورهای قدرتمند پژواکی تحسین‌آمیز یافت. دیوید کامرون، نخست وزیر انگلیس، ماندلا را نمودِ بخشندگی و آشتی نامید. باراک اوباما، رئیس جمهور ایالات متحده امریکا، ماندلا را سرچشمه‌یِ الهام نسل‌های فراوان بشری برای سازگاری با یکدیگر نامید. رهبران سیاسی کشورها شانس دسترسی آنی به تلویزیون و رسانه‌ها را دارند، اما سخنان نویسندگان بزرگ بشری هنوز به گوش مردم نرسیده است. رمان‌نویسانی همچون نادین گوردیمر (برنده‌یِ جایزه‌یِ نوبل در ادبیات 1991)، جان ام. کوئتزی (برنده‌یِ جایزه‌ی نوبل در ادبیات 2003)، لویس نکوسی (Lewis Nkosi)، زِیکس مدا (Zakes Mda)، و همچنین تونی موریسون (برنده‌ی جایزه‌یِ نوبل در ادبیات 1993 )، وُوله شوئینکا (برنده جایزه نوبل در ادبیات 1986)، شینو اشه‌به (Chinua Achebe) و دیگران باید نقش نلسون ماندلا را در پدید آمدن مفاهیم صلح، آشتی و زندگی در کردار، گفتار و رفتار مردم یک قاره بنویسند.   

نلسون ماندلا چنان بزرگ بود که گویی از سیاره‌یِ دیگری گام به روی زمین گذاشته است. ماندلا بیست‌و هفت سال در زندان رژیم آپارتاید ماند. دخترش زینزی نوشت: من بدون پدر بزرگ شدم، پدری که پس از بازگشت از زندان، پدر یک ملت شد. پس از سال‌های زندان، ملت افریقای جنوبی ماندلا را به ریاست جمهوری کشورشان انتخاب کردند. انتظار مردم دنیایِ جهان‌سومی‌ این بود که او از دشمنانش انتقام خواهد گرفت. موروثی بودن حکومت در یک خانواده و انتقام حاکمان جدید از حاکمان پیش از خود سنت زشت کشورهای شرقی است. سنتِ بی‌تاریخِ حاکمیت در شرق پشتیبان حکومت اعضای گوناگون یک خانواده بر یک کشور است. در ایران و در سال 1392 برادرِ و خواهرِ مرد ناچیزی همچون محمود احمدی‌نژاد ادعای ریاست جمهوری داشتند. آنها پیرو سنت شرقی خود را وارثان حکومت می‌پنداشتند. نلسون ماندلا سنت جهان سومی حکومت خانواده و سنت زشت انتقام‌گیری از اعضای حکومت پیشین را دگرگون کرد. ماندلا در سخنرانی ریاست جمهوری اعلام کرد که کسی اجازه ندارد زشتی‌های گذشته را بهانه‌ای برای انتقام فردی سازد. او گفت که گذشته‌ها گذشته و باید به فکر آینده‌یِ درخشان ملتی بزرگ بود. ماندلا نماینده‌یِ سپیدپوستان را معاون خود اعلام کرد. سپیدپوست‌ها ماندلا را  بیست‌و هفت سال در زندان نگه داشته بودند. چنین رفتاری بسیار نادر است. کدام به قدرت رسیده‌ای در کشورهای جهان سوم از رقیبان و دشمنانش انتقام نمی‌گیرد؟

ماندلا روش جدیدی را برای رفتارسیاست‌مداران تعریف کرد. ماندلا نشان داد که حاکم باید تنها برای حال و آینده‌یِ مردم کشورش بیندیشد. ماندلا نخستین حاکمی است که به میل خود از قدرت حکومت کناره گرفته است. در افریقا بسیاری از حاکمان تا دم مرگ بر تخت ریاست می‌نشینند و برای دوران پس از مرگ خود با وصیت نامه راهکار نشان می‌دهند. ماندلا با کردار انسانی خود سنتی نوین برای حاکمان تدوین کرد. هنگامی‌که زمان ریاست جمهوری ماندلا در سال 1999 به پایان رسید، تمام ملت و سیاست‌بازان از ماندلا خواستند یک دوره‌ی‌ِدیگر رئیس جمهور افریقای جنوبی بشود. ماندلا نپذیرفت. او گفت که سرنوشت هیچ کشوری به یک فرد وابسته نیست. خود کنار رفت و مردم در انتخاباتی دموکراتیک رئیس جمهور حکومتشان را انتخاب کردند. به درستی بارگاهِ بزرگی در رفتار انسان‌های نادر قرار دارد.

    نلسون ماندلا در روستایی نزدیک شهر اومتاتا (افریقای جنوبی) در 18 ژولای 1918 متولد شد. از کودکی علاقه داشت وکیل بشود. ماندلا در داستان‌هایی‌که از شجاعت‌ پدران خود در تلاش برای استقلال کشورشان می‌شنید، آن‌ها را تحسین می کرد. خود نیز تصمیم داشت سهم خود را در مبارزه برای آزادی اجرا کند. پس از تحصیلات نخستین هر جوانی، وارد دانشگاه فورت‌هاره شد تا لیسانس علوم انسانی دریافت کند. در همین زمان برای شورای نمایندگی دانشجویان انتخاب شد. به زودی ماندلا به اتهام شرکت در شورش از دانشگاه اخراج شد. ماندلا به ژوهانسبرگ رفت و تحصیلات خود را پی گرفت. در سال 1942 به عضویت کنگره‌ی ملی افریقا در آمد. در سال‌های اوج جنگ جهانی دوم کنگره‌ملی افریقا و گروههای بسیاری، دسته‌ای به رهبری آنتون لمبه‌ده تشکیل دادند و هزاران کارگر، دهقان و شهروند به دسته‌یِ آنها پیوست. این دسته اعتقاد داشتند که رهبری پیشین کنگره به روش‌های پارلمانی متکی است و این روش‌ها برای مقابله با رژیم حاکم بر افریقای جنوبی کارکردی ندارد. آنها در سال 1944 دسته‌یِ جوانان کنگره‌ملی افریقا را تشکیل دادند.

جدیت نلسون ماندلا در کارها سبب شد در سال 1947  به عنوان دبیر کنگره انتخاب شود. رژیم آپارتاید گوشی به شنیدن سخنان سیاهپوستان نداشت. پس در سال 1949 تصمیم گرفته شد با اعتصاب، تحریم و راهپیمایی به مبارزه با رژیم آپارتاید برخیزند.

نلسون ماندلا در سال 1962 بازداشت و به پنج سال حبس محکوم شد. در جریان سال‌های زندان، ماندلا باری دیگر محاکمه و به حبس ابد محکوم شد. مبارزه‌یِ کنگره‌یِ ملی افریقا و حمایت دولت‌ها و مردم جهان از حقوق سیاه‌پوستان باعث شد ماندلا در سال 1990 از زندان آزاد شود. ماندلا به ریاست کنگره‌یِ ملی افریقا انتخاب شد و در سال 1994 رئیس جمهور افریقای جنوبی شد. تصور همگان چنین بود که سیاه‌پوست‌ها به انتقام سال‌ها تحقیر و اسارت، سپیدپوستان را خواهند کشت، اما رفتار نجیبانه‌یِ ماندلا در فراموش کردن گذشته بر مردم تاثیر گذاشت و در کشوری شگفت‌انگیز آرامش برقرار شد. به‌ دلیل تلاش برای ایجاد و پاسداری از صلح در افریقا و در جهان، در سال 1993 جایزه‌یِ صلح نوبل به ماندلا اهدا شد.

نلسون ماندلا شخصیت نادر دوران ماست. ماندلا به دنیا نشان داد که روشی بنام سازگاری با شرایط کنونی و گسترش روح بخشش دیگران به ویژه دشمنان داخلی بسیار دشوار است اما می‌تواند مناسب‌تر از روشِ ساده و بدویِ کشتار رقیبان باشد. در زمان آرامش نلسون ماندلا، سیمای پیرمرد پیاپی از شبکه‌های تلویزیونی نشان داده می‌شود. سیمای آرام و لبخند پایدار او سبب می‌شود صمیمیت گفتار او در دانشگاه تهران در سال 1373 را بخاطر بیاورم: ماندلا در دانشگاه تهران گفت «صلح از جنگ نیرومندتر است». در همان سالن، ماندلا از صفرخان قهرمانی می‌پرسید. پاسخ روشنی به او داده نشد. صفرخان قهرمانی، اهل شیشوان عجبشیر، سال 1327 زندانی شد و در سال 1357 آزاد شد. ماندلا به همه فکر می‌کرد و همین ویژگی باعث شده بود که مردم جهان هم به او فکر کنند و از او بنام پیام‌آور آزادی و صلح نام ببرند. ماندلا در 95 سال زندگیِ پر ماجرای خویش همواره از آزادی و رفاه خویش گذشت تا آزادی و رفاه را به مردم افریقا و جهان تقدیم دارد.

خبر مرگ نلسون ماندلا و واکنش مردم و رهبران سیاسی به آن خبر از شبکه‌های تلویزیونی جهان پخش می‌شود. مردم ژوهانسبورگ در افریقای جنوبی روش‌ها و منشِ انسانیِ ماندلا را با گذاشتن شاخه‌گل در کنار خانه‌یِ ماندلای بزرگ و خواندن آواز و سرود گرامی می‌دارند و اینجا، از پنجره به بیرون نگاه می‌کنم: برف می بارد. زمستان است

 

  نظرات ()
مطالب اخیر بیوک نیک اندیش نوبر درگذشت برای پایان سه سالگی آندیا توهین برنامه فتیله به ترک‌زبان‌ها بیوک محبی جنگل‌های ایران چهارشنبه‌سوری، نوروز و سیزده‌بدر جشن نوروز و آیین‌هایش: باجا باجا دو سالگی آندیا دکتر محمد یوسف باقری استاد شهریار و دلیل سروده‌شدن شعر «بلبل و کلاغ»
کلمات کلیدی وبلاگ استاد شهریار (۳) رمان مدرن (٢) محمود دولت آبادی (٢) احد حسینی (۱) بولوت قراچورلو (۱) مستوفی (۱) داود مستوفی (۱) آرتور میلر (۱) ویلیام شکسپیر (۱) ویلیام فاکنر (۱) سهند (۱) شمس تبریزی (۱) شمالغرب کشور (۱) ادبیان فارسی (۱) محیط زیست (۱) ستارخان (۱)
دوستان من کارگاه ترجمه و پژوهشهای ترجمه پرتال زیگور طراح قالب