عبداله باقری حمیدی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ عبداله باقری حمیدی
آرشیو وبلاگ
      گلهای حسرت (ادبیات و مقاله‌نویسی)
زلزله در ایران نویسنده: عبداله باقری حمیدی - ۱۳٩۱/٥/٢٦

زلزله‌های یکصد سال گذشته در ایران و آمادگی انسان‌ ایرانی برای برخورد با آن

زلزله در ایران یک پدیده‌یِ طبیعی و بسیار آشناست. از سال 1300 خورشیدی به این سو زلزله بارها شهرها و روستاهای ایران را ویران کرده است. هر بار در سراسر کشور هیجانی شدید پدید آمده و پس از چند ماه همه چیز فراموش شده است.

در روز چهار شنبه هفدهم اردیبهشت سال 1309 زلزله شهر سلماس را با خاک یکسان کرد. دیلمقان، شصت روستا و خود سلماس ویران شدند. دامنه‌یِ آسیب‌ها از دشت سلماس به دهستان قطور و مسیر بالایِ زاب در ترکیه کشیده شده بود. تعداد ۴۰۰۰ نفر در زلزله‌یِ سلماس کشته شدند.

روز جمعه 11/6/1341 نیمه‌های شب زلزله‌یِ شدیدی بخش گسترده‌ای از مرکز ایران را لرزاند. مرکز اصلی زلزله بوئین زهرای قزوین بود. زلزله در روستاهای ساوه، تهران، همدان و زنجان نیز احساس شد. در این زلزله 25000 نفر کشته شدند. 121 روستا با خاک یکسان شد و در گستره‌ای به گستردگی 40000 کیلومترمربع همه چیز در هم کوبیده گردید. هزاران گوسفند و گاو روستائیان در زیر خاک ناپدید شد. نشریات خارجی آن روزگار شدت این زلزله را بیشتر از انفجار 2000 بمب ئیدروژنی دانستند.

ساعت 15 و 35 دقیقه و 56 ثانیه به وقت گرینویچ در روز پنجشنبه 25 شهریور 1357 (روز 16 سپتامبر 1978) زلزله‌یِ سهمگینی استان خراسان را به لرزه در آورد. شهر طبس و 30 روستای پیرامونش به تمامی ویران و به 100 روستای دیگر خسارت وارد شد. خسارتهای عمده‌ی این زلزله در شعاع 30 کیلومتری طبس بود. این زلزله در تهران به فاصله‌ی مستقیم 540 کیلومتر و در مشهد به فاصله‌ی مستقیم 380 کیلومتر احساس شد. بر پایه‌یِ آمار رسمی 3662 نفر در شهر طبس و 2701 نفر در روستاهای پیرامون طبس کشته ‍‌شدند.

سی دقیقه پس از نیمه‌شب پنجشنبه 31 خرداد 1369 زلزله‌یِ وحشتناکی در شهرهای رودبار و منجیل در استان‌ِ گیلان و طارم علیا در استان زنجان روی داد و 48000 نفر را کشت. خسارت‌های زلزله هراسناک بود. در نزدیکی منجیل دو روستا زیر ریزش کوه ناپدید شدند. زلزله به ساختمان‌های شهرهای رشت، آستانه اشرفیه، قزوین خسارات شدیدی وارد کرد.

در روز دوشنبه دهم اسفند ماه سال 1375 زلزله‌ای با بزرگای 5.5 ریشتر در دامنه کوه سبلان روی داد. در این زلزله 760 نفر جان خود را از دست دادند و خسارات فراوانی به تاسیسات زیربنایی و ساختمان‌های شهرهای اردبیل، نیر، سرعین و مشگین‌شهر وارد شد.

در ساعت پنج و بیست و شش دقیقه بامداد 5 دی 1382 زلزله شهر بم و شهرهای دیگر استان کرمان را به لرزه در آورد. بر پایه آمارهای رسمی، در این زمین‌لرزه تعدا 26271 نفر کشته، 30000 نفر زخمی و یکصد و بیست هزار نفر بی‌خانمان شدند. ارگ بم، بزرگترین سازه‌یِ گلی جهان به تمامی ویران شد. هنوز شهر بم کامل بازسازی نشده است.

شنبه 21 مرداد 1391 در ساعت چهار و پنجاه و سه دقیقه پسروز زلزله‌ای با بزرگای 2/6  ریشتر شهرهای اهر، ورزقان و هریس در آذربایجان را لرزاند. در این زمین لرزه 306 نفر کشته و 218 روستا به تمامی ویران شدند. مردم خوش‌شانس بودند که اغلب روی گندمزارها و عدس‌زارهای خود سرگرم «درو» بودند. اگر زمین لرزه شبانگاه روی می‌داد، تعداد کشته‌ها هولناک می‌شد.

چهارشنبه ساعت 20:38 دقیقه 15 آذرماه ‌‌زلزله‌ای به قدرت 5.5 ریشتر ‌در طول‌جغرافیایی 59.54 و عرض‌جغرافیایی 33.50 شهرهای بیرجند، درمیان، قائن و زیرکوه در استان خراسان‌جنوبی را لرزاند. مرکز زلزله روستای شاج از بخش «زُهان» شهرستان «زیرکوه» بود. در این زلزله روستاهای زُهان، پیشه‌رو، شاج، باغستان، زردان، حسین‌آباد، عباس‌آباد، شیرخند، شاد، نهرود، سردوان، زورآباد، برازان، بن‌خونیک، اوجان، شاخن، مبارک‌آباد، فورجان، میریک و پدمرود و شانزده روستای دیگر ویران شدند. قدرت کم زلزله و آمادگی مردم برای گریز از خانه‌ها سبب شد تنها هشت نفر کشته شوند.

زمین‌لرزه به روزمرگی زندگی ایرانی تبدیل شده است. در زمین‌لرزه‌یِ 1369 در رودبار-منجیل و در زمین‌لرزه بم تلویزیون دولتی ایران هیجان شدید و گسترده‌ای را در میان مردم دامن زد. استادان زمین‌شناسی در دانشگاه‌های ایران گسل‌ها (Faults) و پهنه‌های بین‌گسلی (Plates) را بررسی کردند. واژه‌هایی مانند «مهندسی زلزله»، «سازه‌های مقاوم در برابر زلزله» و «آمادگی مردم برای روبرو شدن با زلزله» وارد گفتمان عادی مردم شد. در شهرهای گوناگون، مانور زلزله برگزار شد. هزینه‌های فراوان به بهانه‌یِ آمادگی برای رویارویی با زلزله صرف شد. زلزله‌یِ «اهر، ورزقان، هریس» نشان داد که آن همه برنامه نتیجه‌یِ خوبی نداشته است. نگاهی به ویرانی روستاها  و مردم بی‌خانمان آشکارا سستی در مدیریت شهری و بی‌برنامگی دولت در اداره‌یِ زندگی مدرن را نشان می‌دهد.

آیا پس از گذشت سی و چهار سال از پیروزی انقلاب اسلامی باید شاهد زندگی میلیون‌ها انسان در خانه‌های گلی با سقف‌های پوشالی باشیم؟ آیا باز باید چشم براه فاجعه‌ای دیگر در منطقه‌یِ دیگری از کشورمان باشیم؟

  نظرات ()
مطالب اخیر بیوک نیک اندیش نوبر درگذشت برای پایان سه سالگی آندیا توهین برنامه فتیله به ترک‌زبان‌ها بیوک محبی جنگل‌های ایران چهارشنبه‌سوری، نوروز و سیزده‌بدر جشن نوروز و آیین‌هایش: باجا باجا دو سالگی آندیا دکتر محمد یوسف باقری استاد شهریار و دلیل سروده‌شدن شعر «بلبل و کلاغ»
کلمات کلیدی وبلاگ استاد شهریار (۳) رمان مدرن (٢) محمود دولت آبادی (٢) احد حسینی (۱) بولوت قراچورلو (۱) مستوفی (۱) داود مستوفی (۱) آرتور میلر (۱) ویلیام شکسپیر (۱) ویلیام فاکنر (۱) سهند (۱) شمس تبریزی (۱) شمالغرب کشور (۱) ادبیان فارسی (۱) محیط زیست (۱) ستارخان (۱)
دوستان من کارگاه ترجمه و پژوهشهای ترجمه پرتال زیگور طراح قالب