عبداله باقری حمیدی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ عبداله باقری حمیدی
آرشیو وبلاگ
      گلهای حسرت (ادبیات و مقاله‌نویسی)
هدیه تولد نویسنده: عبداله باقری حمیدی - ۱۳٩٥/۱٠/٢۱

برای پنجمین سالگرد تولد آندیا

آندیای عزیز من، در یازدهم دی امسال 1395، برابر با نخستین روز ماه ژانویه سال 2017 میلادی گام به پنج سالگی گذاشتی. دگرگونی در روزهای زندگی تو دیده می‌شود. آشکارا بزرگ می‌شوی. به مهد کودک می‌روی، شعر یاد می‌گیری و  در همآوازی با دوستانت آواز زندگیِ اجتماعی را تمرین می‌کنی. از خود بدر آمده‌ای و دنیای پیرامون خود را نیز می‌نگری. کوچک‌تر که بودی، دنیایی داشتی که مرکزش تنها خودت بودی. دوست داشتی آن دنیای ساده به مرکزیت تو و چند نفر در پیرامونت همواره ساکن بماند. هر رویداد در دنیای تو همانند افتادن سنگی بر برکه‌ای دایره‌ای را پدید می‌آورد.  دایره‌گسترش می‌یافت و دایره‌یِ دیگری به مرکزیت تو آغاز می‌شد. هر دایره، گستره‌یِ آگاهی ترا از جهان پیرامون گسترش می‌داد. در این گسترشِ دایره‌وار رویدادها، تو در مرکز بودی . همه چشم به کنش‌ها و واکنش‌های تو داشتند. آرام آرام به پا خاستی، حرکت کردی و در تلاشی طبیعی کنترل خود را بر دنیای پیرامون تمرین نمودی. رشد ترا نمونه‌یِ آشکار رشد انسان در درازای تاریخ می‌پندارم. انسان سرگذشت شگفتی بر روی زمین داشته است. در باره‌یِ تکامل انسان از حیوانی ساده به انسانی اندیشه‌ورز، چارلز داروین بدرستی گسترش اجتماعات انسانی و نیاز فرد برای زنده‌ماندن در جمع را یکی از عوامل تکامل شناسانده است. آدمی از جماعت کوچک چند نفری گام به اجتماع بزرگ انسانی گذاشته است. تاریخ تکامل بشر در کتابها و در پروسه‌یِ آرام و پیوسته‌یِ بزرگ‌شدن تو دریافته می‌شود. رشد تو، در پندار من، نمونه‌ای شگرف از تاریخ تکامل انسان بر روی زمین است.  

همچون هر کودک دیگری، دیدن کوله‌پشتی‌های رنگی، کتاب، دفتر، مداد رنگی، ماژیک، خمیر مجسمه و چسب ترا به شوق می‌آورد. می‌توانی طرحی از انسان بکشی، طرح را با رنگ پر کنی و هنگامی که رنگ از خط کناری طرح بیرون نزند، شوری ترا در بر می‌گیرد. راز نام‌ها را یاد گرفته‌ای. میدانی که کرمان، شیراز، اصفهان، زنجان، تبریز، اورمیه و تهران نام‌ شهرهایی در جغرافیای ایران‌زمین هستند. تو بزرگ می‌شوی. در سال‌های گذشته بسیاری از رفتارهای انسانی را تجربه کردی. حرکت‌های گوناگون، پنج حس بشری و فراتر از تجربه‌یِ حسی، زبان را یاد گرفتی. می‌توانی با سه زبان رایج این منطقه- ترکی، فارسی و ترکی استانبولی- سخن بگویی. از تماشای برنامه‌های کارتونی کانالی در ترکیه (Minika COCOK) حس شنیداری تو به آواهای زبان انگلیسی نیز عادت کرده است. یادگیری آسان زبان‌ها برایت سعادتی است که در جوانی و بزرگسالی سبب قدرت تو خواهد شد.

در سالگرد تولد تو جهان پیرامون ما آشفته است. آشفتگی در محیط طبیعی و محیط انسانی زندگی را بسیار دشوار کرده است. آلودگی شدید هوای شهرهای بزرگ ایران در سرمای شدید سال بیشتر حس می‌شود. حکومت آلودگی را خیلی جدی نمی‌گیرد. دو کارخانه‌یِ تولید کننده‌یِ اتوموبیل در ایران (ایران خودرو و سایپا) هر دو حکومتی هستند. خودروهای بی‌کیفیت تولیدی این دو کارخانه نقش عمده‌ای در آلودگی هوای شهرهای بزرگ دارند. استفاده‌یِ خودروها از بنزین داخلی با استاندارد بسیار پایین در وارونگی هوا سبب فشار هوای آلوده بر تندرستی مردم می‌شود. حکومت مدرسه‌ها را پیاپی تعطیل می‌کند تا آمدوشد خودروها و آلودگی هوا اندکی کاسته شود. وجود نیروگاههایی که سوخت‌شان مازوت است، وجود پالایشگاهها در محدوده‌یِ شهرها و سوخت خانگی گاز همه عواملی برای آلوده‌کردن هوا هستند. گسترش سرمایه‌داری و سودجویی فردی هر انسان نمی‌گذارد جامعه‌های انسانی به آگاهی لازم برای پاک‌سازی هوا، آب و خاک به پردازند. آندیا، واقعیت آن است که زمین را ویران نموده‌ایم و سخت نگران هستم که در پنجاه سال آینده زندگی روی زمین ممکن نباشد. گسترش روزافزون سرمایه‌داری و درونی‌شدن فکر مصرف‌گرایی به عنوان بخشی از رفتار انسان خطر پایان زندگی روی زمین را نزدیک‌تر می‌کند. فراتر از تمام این عوامل، رشد قدرتِ ویرانگر پدیده‌ای بنام «حکومت‌ها» نیز زندگی انسان را به آستانه‌یِ ویرانی کامل می‌کشاند.

حکومت‌های امروزه در کشورها پدیده‌ای ضروری و  زشت هستند. زندگی اجتماعی وجود و کاربرد قوانینی را در کشورها ضروری می‌سازد. حکومت‌ها «در بنیاد» پیرو قوانین دگرگون‌شونده باید باشند. در بنیان فکری هر جامعه، حکومت ناچار است بر پایه‌یِ حکم قانون عمل کند. در چنین گمانی، قانون حکومت را کنترل می‌کند. در کشورهای واپسمانده حکومت‌ها قوانین را تنظیم، دستکاری و کنترل می‌کنند. در این کشورها، سیستم اداری فئودالی هنوز با نام‌های مدرن برقرار است. حاکمی با نام‌های گوناگون در بالای پایگان حکومتی می‌نشیند، دستور می دهد و مدیران را جابجا می‌کند. مدیران ردیف‌های پایین پایگان در چنین سیستم‌هایی ناگزیر هستند واقعیت را پیرو خواست‌ها و پیش‌بینی‌های چنین «فئودالی» دستکاری کنند. در چنین شرایطی، واقعیت باید از اراده‌یِ حاکم تقلید نماید. حاکم آزاد است هر کاری بکند. کوچکترین ناسازگاری با چنین سیستمی به روش‌های گوناگون سرکوب می‌شود. در چنین کشورهایی تنها یک صدا شنیده می‌شود و مردم ناگزیر هستند در پیروی از حاکمِ مطلق از یکدیگر همانند گوسفند پیشی بگیرند. کشورهای منطقه خاور میانه اغلب دارای چنین سیستم‌های حکومتی هستند. در این سیستم‌ها خلاقیت فردی و هر گونه فکر تازه‌ای به عنوان مخالفت با گفتمان رایج در جامعه سرکوب می‌شود. آندیای عزیز من، ما در چنین دنیایی زندگی می‌کنیم. 

منطقه‌ای که ما در آن زندگی می‌کنیم همچنان درگیر جنگ است. در سوریه جنگ ادامه دارد. شهر حلب ویران شده و در شهرهای دیگر نیز قدرت‌داران برای گسترش قدرت خود در تلاش هستند. حکومت سوریه توان و اراده‌ای ندارد. کشورهای روسیه، ترکیه، ایران و ایالات متحده به نمایندگی از دنیای سرمایه‌داری جنگ را رهبری می‌کنند. روسیه برای دور نگه داشتن نیروی نظامیِ پیمان ناتو و دسترسی به مدیترانه ناچار است جریان جنگ را در سوریه رهبری کند. هواپیما‌ها و موشک‌های روسیه نقش جدی در چرخش جریان جنگ دارند. ترکیه و ایران با استفاده از نیروهای بومیِ سوری و لبنانی جنگِ زمینی را رهبری می‌کنند. از آن سو، ایالات متحده امریکا و کشورهای اورپایی برای گسترش سرمایه‌داری در خاورمیانه و نگه‌داشت و گسترش اسراییل، در سوریه و عراق حضور دارند. نیرویِ شگفتی بنام «حکومت اسلامی» یا «داعش» گرانیگاه تمام این حکومت‌هاست. حکومت‌ها همدیگر را به پشتیبانی از داعش متهم می‌کنند. هیچ کشوری آشکارا از نیروهای هراسناکِ «داعش» پشتیبانی نمی‌کند، اما این نیروی شگفت‌انگیز با پشتیبانی تمام کشورهای درگیر در سوریه همچنان پایدار است. در عراق، نبرد موصل بسیار آهسته پیش می‌رود. روند آهسته‌یِ جنگ موصل به دلیل رویدادهای پس از پسگیری شهر از داعش است. ترکیه و دولت مرکزی عراق مایل نیستند در جریان جنگِ موصل «کردها» قدرت بیشتری بگیرند. وجود «کردها» در منطقه‌یِ میان ایران، ترکیه و عراق کشورهای بیشتری را درگیر نبرد می‌کند. در سال‌های آینده «کردستان» مرکز و دلیلِ رقابت‌‌های منطقه‌ای خواهد شد. در افغانستان نیروهای نادان، متعصب و واپسگرای طالبان همچنان انسان‌ها را می‌کشند و آواره می‌نمایند. در یمن نبرد شیعه و سنی با شدت تمام پیش می‌رود. در تمام این کشاکش‌ها مردم بیچاره می‌شوند، مردم کشته می‌شوند، خانه‌های مردم ویران می‌شود، مردم به کوچی ناخواسته تن در می‌دهند.  آندیای عزیز، ما در چنین دنیای سردی زندگی می‌کنیم.

سال گذشته برای زنان سال خوبی نبود.  در برزیل خانم دیلما راسف (DilmaRousseff) را از پستِ رئیس جمهوری برکنار کردند. پس از کودتای نظامیان در 1964، دیلما راسف به چریکهای مارکسیست پیوست و از 1972 تا 1974 را در زندان سپری کرد. با همسرش «حزب دموکراتیک کار» را بنیانگذاری کرد و پس از سال‌ها کار سیاسی در سال 2011 به عنوان رئیس جمهور برزیل انتخاب شد. در سال 2014 نیز با 54 میلیون رای برای بار دوم رئیس جمهور برزیل شد. در سال 2016 سنای برزیل با 61 رای راسف را استیضاح و از ریاست جمهوری برکنار کرد. او نخستین رئیس جمهور «زن» در کشوری با فقر گسترده شده بود. در کشور آسیایی کره‌یِ جنوبی نیز خانم پارک گئون هی (Park Geun-Hye) از سال 2013 یازدهمین و نخستین «زن» رئیس جمهور در کره جنوبی شد. در دسامبر سال 2016 نمایندگان مجلس‌ملی کره‌جنوبی خانم پارک‌گئون‌هی را به دلیل فساد مالی از کار بر کنار کردند. در ایالات متحده امریکا در سال 2016، انتخابات برای انتخاب چهل‌وپنجمین رئیس جمهور بین خانم هیلاری کلینتون و آقای دونالد ترامپ انجام شد. پس از فرایندی بسیار طولانی، دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهور انتخاب شد و قرار است بیستم ژانویه وارد کاخ سفید شود. شکست خانم کلینتون برای فمینیست‌ها و بسیاری از مردم امریکا شکست ادعاهای برابری حقوق زنان و مردان بود. در اورپا، اما، زنان صدای بلندتری داشتند. پس از برگزاری رفراندومی برای ماندن یا جدا شدن انگلستان از اتحادیه اورپا در ماه ژولای 2016، خانم ترزا می (Theresa May) نخست وزیر انگلستان شد. زن سال اورپا بی‌تردید خانم آنگلا مرکل (Angela Dorothea Merkel)، صدراعظم، آلمان بود. پیامِ سخته‌یِ آنگلا مرکل در برخورد با پناهندگان مسلمان ماهها در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شد. «آنگلا مرکل» در آن پیام می‌گفت: «ما به کودکانمان خواهیم گفت که پناهجویان سوریه و عراق به ما پناه آورده‌اند در صورتیکه مکه به آنها نزدیکتر بود». سیاست‌های اقتصادی حزب مرکل در رویارویی با بحران اقتصادی و کنترل روانی جامعه در جمله‌های تروریستی جوانان داعشی به مردم عادی در آلمان آنگلا مرکل را زنی قدرتمند شناساند. در میان خبرهای زنانِ سیاسی، شکست خانم کلینتون در انتخابات امریکا صدایِ بسیار بلند داشت. آندیای عزیز، به نظر می‌رسد هنوز دنیای مردسالار آمادگی پذیرش زنان به عنوان رهبران جامعه را ندارد.

آندیایِ عزیز من، گریز از دنیای پیرامون خود و پرداختن به دنیای دیگران روشی است که در کشور ما درونی ذهنِ همه شده است. در اخبار رادیو و تلویزیون حکومتی ایران خبرهای بی‌خانمان‌های نیویورک، شب‌گردهای لندن، بی‌هویت‌های فرانسه، مهاجران چادرخواب آلمان و بی‌کسان کشورهای دیگر با دقت تمام بیان می‌شود. گاهی فقر رایج در کشورِ خودمان رخ‌می‌نماید. در آذر 1395 گزارشی از «گورخواب‌های نصیرآباد شهریار» زخمی بر وجدان همه مردم نشاند. گروهی معتاد و رانده‌شده برای گریز از سرمای شب پوششی از کارتون و مقوا و ورقه‌های فلزی  روی گورهایِ کنده‌شده و آماده‌یِ پذیرفتن مرده می‌کشیدند و زیر آنها شب را به صبح‌ می‌رساندند. پخش گزارشی تصویری از آن مردان و زنان در شبکه‌های اجتماعی همه را در اندوهی تاریخی فرو برد. در کشوری با درآمد نجومی از فروشِ نفت و گاز و معادن گروهی در داخلِ قبر زندگی را تجربه می‌کنند! بیچارگیِ مردم در بسیاری از کشورهای جهان در برابر چشم هر بیننده‌ای حساس است. حاکمیت گفتمانِ سرمایه‌داری بر زندگی اجتماعی سراسر مردم در جهان بدبختی مردم را به پدیده‌ای معمولی تبدیل کرده است. فقر، فرار و کوچ نیز سرگذشتِ غمبار انسان‌های فراوانی است که در کشورهایشان قانون حاکم نیست و بجایِ قانون اراده‌یِ یک فرد یا یک باند، مردم را به پریشانی می‌کشاند. در چنین شرایطی، نبود اندیشه‌یِ چپ و فراموش کردن برنامه‌یِ سوسیالیسم برای زندگی خیلی شدید حس می‌شود. نتیجه‌یِ پیروزی سرمایه‌داری در جهان بی‌تردید شکست توده‌هایِ بزرگِ مردم است. سرمایه‌داری برای گروه اندکی زندگی بسیار شگفتی را فراهم می‌نماید، اما اکثریت بزرگ مردم را در دامن فقر و بیماری می‌نشاند.

آندیای عزیز، امیدهای تازه‌ای هم برای بهبودی زندگی در دنیای سال‌های آینده جوانه می‌زند. نگهداری آب، زمین، خاک و هوا به آگاهی همگانی تبدیل می‌شود. روز بروز انسان‌ها درمی‌یابند که باید روشهایِ نگهداری آب، خاک و هوا را یاد بگیرند و به دیگران یاد بدهند. حس نوستالژیک نسبت به سال‌های پر از باران و برف، نسبت به رودهای پرآب، نسبت به خاک سیاه‌رنگ پوشیده از سبزه‌یِ بهاران و نسبت به گردش اطلسی انسان در طبیعت آرام آرام به امیدی شاداب و انرژی‌بخش تبدیل می‌شود. انسان‌های فراوانی در تلاش هستند تا بار دیگر چشمه‌ساران، سبزه‌زاران و دریاها را بازسازند. رساندن آب به «دریاچه‌ی خشکیده‌یِ اورمیه» یک ضرورت شده‌است. در پرتو چنین آگاهی، می‌توانم بهار بیست سالگی ترا در دامنه‌یِ سبز کوههای «قلعه‌ماران» به‌پندارم: هنگامی که سبزه‌ها از خاک سر بر می‌آورند تا آواز ابرها را گوش دهند، هنگامی‌که دره‌ها آب فروچکیده از ابرها را اندازه‌ می‌گیرند تا به دامن دشت بریزند، و هنگامی که تو و گروهی از انسان‌های شاد گل‌های نورسته‌یِ بهاری را می‌چینید تا به پدربزرگ‌هایتان هدیه به‌برید. من دشتی پر از گیاه و سبزه را می‌خواهم، کوهساری پوشیده از گیاهانِ بی‌نامِ خوشبو را می‌خواهم، رودهایی پر از آب روان را می‌خواهم و در آن میانه ترا می‌خواهم که مرا آرزو کنی تا باری دیگر برایت آن همه زیبایی را توصیف کنم و بجای هدیه‌یِ تولد، نوشته‌ای را تقدیمت دارم.  

  نظرات ()
مطالب اخیر انتخابات ریاست جمهوری در 29 اردیبهشت 1396 هدیه تولد پیگمالیون در ادبیات ایران فیدل کاسترو (۱۳ اوت ۱۹۲۶–۲۵ نوامبر ۲۰۱۶) بیوک نیک اندیش نوبر درگذشت برای پایان سه سالگی آندیا توهین برنامه فتیله به ترک‌زبان‌ها بیوک محبی جنگل‌های ایران چهارشنبه‌سوری، نوروز و سیزده‌بدر
کلمات کلیدی وبلاگ استاد شهریار (۳) محمود دولت آبادی (٢) رمان مدرن (٢) شمالغرب کشور (۱) احد حسینی (۱) بولوت قراچورلو (۱) داود مستوفی (۱) آرتور میلر (۱) محیط زیست (۱) ویلیام شکسپیر (۱) ویلیام فاکنر (۱) سهند (۱)
دوستان من کارگاه ترجمه و پژوهشهای ترجمه پرتال زیگور طراح قالب