عبداله باقری حمیدی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ عبداله باقری حمیدی
آرشیو وبلاگ
      گلهای حسرت (ادبیات و مقاله‌نویسی)
جهان در آستانه‌یِ سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران نویسنده: عبداله باقری حمیدی - ۱۳۸۸/۱۱/٢۱

سی‌ویک سال پیش در بیست و دوم بهمن 1357 حکومت پادشاهی در ایران به پایان رسید و دو ماه پس از آن، حکومت جمهوری‌اسلامی به شکل رسمی آغاز شد. این دگرگونی در آستانه‌یِ دهه‌ای روی داد که سیمای جهان را بکلی دگرگون ساخت. دهه‌یِ هشتاد میلادی (1980-1990) سه رویداد بزرگ را آغاز و گسترش داد: دوران رسانه هایِ گروهی با گسترشِ شتابنده‌یِ اینترنت آغاز شد، معماری نوین در تمام شهرهایِ جهان سیمایِ سنتی شهرها را دگرگون کرد و گروههایِ کوچک سیاسی برای بدست آوردن حکومت‌ها به تکاپو افتادند.

دگرگونی سیاسی در ایران به سرعت انجام شد. حکومت پادشاهی یک سیستم سیاسی واپسگرا و پوسیده بود. حکومت‌های‌ پادشاهی حاصلِ سیستم فئودالی در روابط‌تولیدی بودند. حکومت‌هایِ  پادشاهی نمی‌توانستند پس از پایان دوران فئودالیسم پایداری داشته‌باشند. در ایران نیز حکومت پهلوی بر دگرگونی‌هایِ بزرگِ اجتماعی و گسترش آگاهی میان مردم چشم بسته بود و در درون تورِ فرسوده‌ای تلاشِ بی‌سرانجامی داشت که جامعه را از حرکت باز دارد. افزایشِ درآمدهایِ نفتی و مشاوره‌یِ افراد خارجی سبب می‌شد سیستم‌هایِ اداری دنیایِ نو در ایران تاسیس و گسترش یابند. افرادی که در این سیستم‌ها کار می‌کردند هیچ پیوند فکری با شاه و افراد پیرامونش نداشتند. در جریانِ راهپیمایی‌ها، اغلبِ کارمندان اداره‌هایِ دولتی کار خود را انجام می‌دادند و در راهپیمایی‌هایِ علیه شاه شرکت می‌کردند. بدرستی، حکومت شاه خارج از جریان تاریخ مانده بود. چند راهپیمایی بزرگِ مردم در خیابانهایِ تهران و سپس در شهرهایِ بزرگ نشان داد که سیستم ناکارآمدپادشاهی هیچ کنترلی روی اجتماع ندارد. سیستم کهنه و فرسوده شاهی در برابر اجتماعِ بزرگ مردمِ نوگرا نمی‌توانست هیچگونه اقدام تاثیرگذاری انجام دهد و به سرعت از هم پاشید. پافشاری رهبر انقلاب بر کنار رفتنِ شاه از حکومت، شاه را به فرار از ایران ناگزیر کرد و تنها در چند ماه حرکتِ مردم، حکومت شاه را به زندانِ کتاب‌هایِ تاریخ افکند. حکومت جمهوری اسلامی با آرمان‌هایِ بزرگ استقلال مملکت، آزادیِ افراد برای رشد فکری و بیان اندیشه و حاکمیتِ اراده‌یِ مردم بر جریانِ سیاسی کشور برپایه‌یِ آموزه‌های دین‌اسلام آغاز شد.

جنگی‌که حکومتِ فاشیستی صدام حسین بر ایران تحمیل کرد، سبب شد هر دو کشور از جریان دگرگونی‌هایِ رسانه‌ای و معماری برکنار بمانند و نیرو و توان خود را صرفِ جنگی ویرانگر نمایند. پس از پایان جنگ، ایران به سرعت در مسیرِ شتابنده‌یِ گسترشِ رسانه‌ای و نوسازیِ معماری قرار گرفت، اما بی‌خردی حکومتِ صدام حسین در عراق سبب شد کشور عراق به ویرانه‌ای تبدیل شود و روی ویرانه‌هایِ آن صدایِ شومِ جغدهایِ امپریالیسم طنین‌انداز گردد.   

در دهه‌یِ هشتاد میلادی رسانه‌هایِ گروهی با سرعتی شگفت‌انگیز گسترش یافتند. افزایش ماهواره‌ها برای پخش برنامه‌های گوناگون تلویزیونی در جهان سبب شد گوش و هوش مردمِ تماشاگر در برابر سیلی از تبلیغات قرار گیرد. تبلیغاتِ فراوان، مصرف‌گرایی میان مردم را گسترش داد و نیازهایِ جدید مصرفی در حهان پدید آمد. برنامه‌هایِ تلویزیونی و رسانه‌ای بر جریان اندیشگی نیز تاثیر گذاشت و مفاهیمی همچون پلورالیسم (کثرت‌گرایی) در سخنِ اندیشمندان و سپس در گفتار مردم رایج شد. پندارِ «همه‌زمانی» و «همه‌مکانی« حقیقت از بین رفت و حقیقت پاره پاره شد و هر «پاره» خود مفهوم ناچیزی شد که تنها مدتی کوتاه می‌تواند انرژی لازم برای حرکتی را برانگیزاند.   

در معماری نیز دگرگونی شگرفی پدید آمد. کالبد شهرهایِ جهان در نتیجه‌یِ ساختِ ساختمانهایِ تجاری، اداری و مسکونی بسیار بلند دگرگون شد. فضاهایِ نوین‌شهری همچون بلوارها، خیابانها، پارکها، پیاده‌روها و گذرگاهها بوجود آمدند. بزرگ شدنِ فضایِ شهری سبب کوچک شدن گمانِ «خودپنداری» افراد شد و «فرد» در دنیایی از ساختمان و پول و سیاستِ دگرگون‌شونده  بشدت کوچک شد.

از سویِ دیگر، گروههایِ کوچک سیاسی برای بدست آوردن حکومت‌ها به تکاپو افتادند. هر گروه یا حزب سیاسی به این نتیجه رسید که تنها راه بدست آوردنِ دنیایِ ساختمان و پول و قدرت، به چنگ گرفتنِ قدرت سیاسی در کشور است. هر گروهی هم به قدرت رسید، گروههای دیگر را از بین برد. گروههایی همچون طالبان در افغانستان و پاکستان، و گروههای فراوان در هر یک از کشورهایِ افریقایی تلاشی ویرانگر برای بدست آوردن قدرت انجام می‌دهند. چنین بحرانِ بزرگ سیاسی را در جهان،  حاکمانِ کشورهایِ  امپریالیستی تشدید می‌کنند. دولتِ ایالاتِ متحده در هر بحرانی دست دارد. ایالات متحده این شانسِ بزرگِ جغرافیایی را دارد که دور از کشورهایِ بحران‌زده قرار دارد و آتش هرگونه کشمکش داخلی در آن کشورها، خود آن کشورها را می سوزاند و آتشی را در امریکا بر نمی‌انگیزاند.

اکنون در چنین جهانی زندگی می‌کنیم. در این جهان هرگونه ابزار زندگی به‌فراوانی و به‌آسانی بدست می‌آید. فراوانی ابزار زندگی در دنیایِ مدرن سبب شده است که ذوق انسان امروز بسرعت دگرگون شود. در این دنیای دگرگون شونده، هر لحظه امکان از هم‌پاشیدن همه چیز زندگی وجود دارد. آگاهی از این «به‌هم‌ریختگی« انسان را در نگرانیِ وحشتناک فرو می‌برد.  این نگرانیِ ذهنی بر مغز انسان فشار می‌آورد و خلاقیتِ اندیشگی او را نابود می‌سازد. انسان کوچک ‌شده، کارهایش نیز کوچک ‌شود. امروزه دیگر نمایشنامه‌ای بزرگ همچون «هملت و لیرشاه»، رمانیِ بزرگ همچون «جنگ‌و‌صلح»، شعری بزرگ همچون «گنجنامه‌یِ نظامی» و داستان‌هایِ کوتاه‌ چخوف نوشته نمی‌شود. نویسندگان ناگزیر هستند مفاهیم و انگاره‌هایِ ادبی گذشته را در فرمهایِ بسیارکوتاه بنویسند تا انسان‌هایی هراسیده و شتابان شاید آنها را در فرصت کوتاهی بخوانند.

انسان‌ها در برابر حاکمان سیاسی نیز کوچک شده‌اند. سیاستمداران با کنترل تمام منابع مالی و مدیریتی کشور و با کنترل رسانه‌هایِ همگانی و با سودجویی از آنها تلاش دارند روش‌های خود را به عنوانِ بهترین و تنهاترین روش اداره‌یِ‌ کشور در ذهنِ تماشاگران تلویزیونی ثابت کنند و سخنانِ خود را به عنوان ممتازترین گفته‌هایِ بشری در نشریات چاپ نمایند. چنین رویکردِ سستی سبب می‌شود افکار عمومی در برابر هر گونه اندیشه‌ای بشدت ناپایدار باشد. ناپایداری در اندیشه ویژگی دنیای امروز است.

در آستانه‌یِ سی‌ویکمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران، نیروهایِ نظامیِ دنیایِ امپریالیستی در کشورهایِ پیرامون ایران گرد می‌آیند. چنین لشکرکشی دنیای امپریالیستی به منطقه‌یِ خاورمیانه سبب می‌شود کشورهایی همچون ایران هزینه‌یِ فراوانی را صرف تقویت نیروها و ابزار نظامی خود بکنند و آهسته‌آهسته صدایِ افراد نظامی بلندتر بشود. برای مقابله با دشمنانِ مردم ایران، باید در کشور وحدت روش بر پایه‌یِ ‌گوناگونی اندیشه‌ها و آزادی بیان شکل گیرد تا در «روز بارانی» همه با هم به مقابله با نظام سلطه‌جو برخیزند.

  نظرات ()
مطالب اخیر بیوک نیک اندیش نوبر درگذشت برای پایان سه سالگی آندیا توهین برنامه فتیله به ترک‌زبان‌ها بیوک محبی جنگل‌های ایران چهارشنبه‌سوری، نوروز و سیزده‌بدر جشن نوروز و آیین‌هایش: باجا باجا دو سالگی آندیا دکتر محمد یوسف باقری استاد شهریار و دلیل سروده‌شدن شعر «بلبل و کلاغ»
کلمات کلیدی وبلاگ استاد شهریار (۳) رمان مدرن (٢) محمود دولت آبادی (٢) احد حسینی (۱) بولوت قراچورلو (۱) مستوفی (۱) داود مستوفی (۱) آرتور میلر (۱) ویلیام شکسپیر (۱) ویلیام فاکنر (۱) سهند (۱) شمس تبریزی (۱) شمالغرب کشور (۱) ادبیان فارسی (۱) محیط زیست (۱) ستارخان (۱)
دوستان من کارگاه ترجمه و پژوهشهای ترجمه پرتال زیگور طراح قالب