عبداله باقری حمیدی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ عبداله باقری حمیدی
آرشیو وبلاگ
      گلهای حسرت (ادبیات و مقاله‌نویسی)
برای رنجِ بی‌پایان منوچهر مرتضوی نویسنده: عبداله باقری حمیدی - ۱۳۸٩/٤/۱٧

انسان دانشگاهیِ اندیشمند رنجی دارد که بسیار یگانه است. کسی که در دانشگاه می‌اندیشد، ناگزیر است زندگیِ خویش را در شکل جریان بی شتاب گذر از رنج‌ها به پیش بکشاند. رنج بردن یک انسان دانشگاهی سرشتی دگرگونه دارد.

در دانشگاه‌ها استادان در رقابتی نابرابر تلاش دارند در مجلات علمی- پژوهشی مقاله چاپ ‌کنند. بر پایه‌یِ تعداد مقاله‌های چاپ شده به آنها امتیاز می‌دهند تا فرد با سپری‌کردن رتبه‌های مربی، استادیاری، دانشیاری و استادی به بالاترین حقوق و مزایایِ ممکن دست بیابد. این هدفِ سخیف، استادان را به هر کاری وادار می‌کند. دزدیدن مقاله‌های پیشین دیگران و دستکاری اندک در آنها، ارائه‌یِ تکلیف دانشجویان دوره‌یِِ فوق لیسانس و دکترا به عنوان مقاله‌یِِ خود، دادن مقاله‌ای انگلیسی به ترجمه و دستکاری در آن، خلاصه نویسی یک اثر ادبی و گذاشتن عنوانی «دهن پُرکن» بر آن و دستکاری در نوشته‌یِ دیگران با عنوانی جدید از روش های بسیار همگانی چاپ مقاله در مجلات علمی-پژوهشی است. این مقاله‌ها اغلب در مجلاتی چاپ می شود که مدیر، سردبیر و داور خود و یا از آشنایان نزدیک خودشان است. درست به همین دلیل است که امروزه مجلات دانشگاهی، بویژه در علوم انسانی، دارای اعتبار نیستند.

امروزه ساختن یک مقاله‌ی دانشگاهی کاری ساده است و به روش‌های گوناگون انجام می‌شود. فردی مقاله‌ای با عنوان «هرمنوتیک و تفسیر شعر یدالله رویایی» می‌نویسد. جاده هموار شده است. هزاران استاد دیگر می‌توانند همان عنوان و همان مقاله را تکرار کنند و تنها نام شاعر را تغییر دهند. گاهی برای نو کردن روش، عنوانی همچون «کهن‌الگویِ رنگ در شعر نیما» انتخاب می‌شود و داستان تکراری استفاده‌یِ شاعر از رنگ ده صفحه را پر می‌کند تا مقاله ساخته شود. موضوع‌هایی مانند «معنی یک بیت از شعر حافظ» بسیار معمول است.

امروزه دیگر استادی را نمی‌توان یافت که به شکل پیوسته درباره‌یِ یک موضوع مقاله بنویسد. پیوستگی مقاله ها با یکدیگر حاصل اندیشه‌ای بزرگ در نویسنده است. دیگر اندیشه و اندیشمندی در دانشگاهها یافت نمی‌شود. این مشکل بزرگ تاریخی تازگی ندارد. منوچهر مرتضوی نیز از این موضوع رنج می‌برده است.     

منوچهر مرتضوی در کتاب «مکتب حافظ، مقدمه برحافظ‌شناسی» (تبریز: نشر ستوده. 1384) درباره‌یِ مقاله‌های دانشگاهی و نوشته‌های امتیازآور به مدیران نشریات فرمانی داده‌ که جالب است. دستور منوچهر مرتضوی را به دلیل داشتن واقعیتی تلخ در نوشته‌های استادان دانشگاه نقل می کنیم، هر چند سبک نثر مرتضوی را نمی‌پسندیم:

«توصیه بنده به مدیران نشریات و مجلات این است که جداً و با  صلابت از چاپ مقالات و نوشته‌هایی که صرفاً برای تکمیل پرونده ارتقای مرتبه دانشگاهی و خالی از هر نکته تازه و نظری قابل توجه نوشته می‌شود لااقل در مورد حافظ اجتناب نمایند و بجای نظرخواهی از این و آن برای چاپ یا عدم چاپ مقالات رسیده که جز شانه خالی کردن از مسوولیت چاپ مطالبی بی‌فایده و احیاناً در حد انشاهای دبستانی نتیجه‌ای ندارد شخصاً و یا با دوست و همکاری آگاه و نکته‌سنج مقالات را بخوانند و تصمیم بگیرند، مگر هیات تحریریه برای چیست؟ کار عمده هیات تحریریه نوشتن مقالات نیست بلکه خواندن و تصویب و رد مقالات رسیده مهمترین وظیفه هیات تحریریه است. چه بهتر که مدیر مجله خود کسی باشد که بتواند شخصاً درباره بعضی مقالات تصمیم بگیرند.» (صفحات پنجاه‌ویک و پنجاه‌ودو)

امروزه توصیه‌یِ مرتضوی را مدیر مسوول و یا سردبیران مجلات دانشگاهی جدی نمی‌گیرند. مدیران مجلات دانشگاهی خود در پی کسب امتیاز هستند، پس نشریه‌ای علمی-پژوهشی را تسخیر می‌کنند و مقاله‌های خود و دوستانشان را در آن به چاپ می‌رسانند. نان قرض دادن هم رایج است. مقاله‌یِ دارنده‌یِ یک نشریه در دانشگاه دیگر برای چاپ پذیرفته می‌شود تا چند روزی دیگر او نیز ناچار باشد مقاله‌یِ «نان قرض دهنده» را چاپ کند.

یک انسان راستین دانشگاهی از این وضع رنج می‌برد. چنین انسانی توانایی رسیدن به پست‌های مدیریت نشریات را ندارد، پس در گوشه‌ای می‌نشیند و بر بازیچه شدن «آگاهی» و «دانشگاه» در دست گروهی نادان های‌های گریه می‌کند.   

  نظرات ()
مطالب اخیر بیوک نیک اندیش نوبر درگذشت برای پایان سه سالگی آندیا توهین برنامه فتیله به ترک‌زبان‌ها بیوک محبی جنگل‌های ایران چهارشنبه‌سوری، نوروز و سیزده‌بدر جشن نوروز و آیین‌هایش: باجا باجا دو سالگی آندیا دکتر محمد یوسف باقری استاد شهریار و دلیل سروده‌شدن شعر «بلبل و کلاغ»
کلمات کلیدی وبلاگ استاد شهریار (۳) رمان مدرن (٢) محمود دولت آبادی (٢) احد حسینی (۱) بولوت قراچورلو (۱) مستوفی (۱) داود مستوفی (۱) آرتور میلر (۱) ویلیام شکسپیر (۱) ویلیام فاکنر (۱) سهند (۱) شمس تبریزی (۱) شمالغرب کشور (۱) ادبیان فارسی (۱) محیط زیست (۱) ستارخان (۱)
دوستان من کارگاه ترجمه و پژوهشهای ترجمه پرتال زیگور طراح قالب