عبداله باقری حمیدی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ عبداله باقری حمیدی
آرشیو وبلاگ
      گلهای حسرت (ادبیات و مقاله‌نویسی)
حمید آرش آزاد، یکی از پارودی نویسان ایران نویسنده: عبداله باقری حمیدی - ۱۳۸٩/٦/٢

پارودی شکل طنز شده‌یِ یک شعر جدی و شناخته شده است. شعرهای جدی و شناخته‌شده اغلب در حافظه‌یِ مردم جای می‌گیرد و خوانندگان جدیِ شعر و حتا مردم عامی آنها را از حفظ می‌خوانند. این شعرهای جدی بخشی از حافظه‌یِ جمعیِ گویشوران یک زبان را تشکیل می‌دهند. در میان گویشوران زبان انگلیسی شعرهای ویلیام شکسپیر، جان میلتون، ویلیام وردز ورث، شلی، کیتس، کالریج، آرنولد، تنیسون، تی اس الیوت، ویلیام باتلر ییتز، رابرت فراست، آدن و دیگران دارای چنان ساخت زیبایی هستند که وارد زبان مردم شده‌اند و بخشی از «بیانگری» مردم را تشکیل می‌دهند. در ایران غزل‌های حافظ، سعدی، مولوی، شهریار، و شعرهای نیما یوشیج، اخوان ثالث، احمد شاملو، سهراب سپهری و فروغ فرخزاد وارد حافظه‌یِ مردم شده و بسیاری از شعرهای این شاعران را مردم عوام هم می شناسند. پارودی روشی از شعر است که بر پایه‌یِ این شعرها ساخته می‌شود.

پارودی میهمان ناخوانده‌ای است که در خانه‌یِ میزبانِ نخستین (شعر اصیل) ساکن می‌شود. پارودی شعر میزبان را از ارزشِ شناخته‌شده تهی می‌کند و مفاهیم تازه‌ و بی‌ارزشی را در قالب شعر میزبان وارد می کند. نتیجه‌یِ پارودی، ایجاد طنز است. پس طنز تنها بخشی از ساختارِ پارودی است. شاعری که برای ایجاد طنز از روش پارودی استفاده می‌کند، زیر بار این خطر می رود که نامش را در کنار نامی بزرگ قرار دهد. نتیجه‌یِ برابری بسیار روشن است: شاعر پارودی هرگز به جایگاه بلند شاعر اصیل نزدیک نمی‌شود. 

در پارودی وزن شعر، قافیه پردازی و قالب اغلب با شعرِ میزبان یکی است. همچنین، برای آشکارسازی این «هم‌آیی» بخش‌هایی از شعر میزبان در شعر پارودیک تکرار می‌شود. در مثال زیر، شعر بسیار شناخته‌شده‌یِ سهراب سپهری «خانه‌یِ دوست کجاست؟» را حمید آرش آزاد به پارودی تبدیل کرده است. وزن شعر آرش آزاد «خانه‌یِ بنده کجاست؟» همان وزن شعر سپهری است. آرش آزاد برای تاکید بر «این‌همانی» شعر خود و شعر سپهری، بخشهایی از شعر نخستین را در داخل شعر خود تکرار کرده است تا به خواننده یادآوری کند که قالب از آنِ شعر سپهری است. قرار گرقتن دو شعر در کنار هم و یا در ذهنِ خواننده‌یِ جدی شعر، قیاسی را ایجاد می‌کند و قیاس به سرعت از شعرها فراتر رفته و تبدیل به قیاس روزگار گذشته و روزگار حال می‌شود. شعرِ میزبان یک روشِ بیانیِ زیبایی شناختی از هستیِ زبان است، درحالیکه شعر میهمان حال و مسایل حال را در نظر دارد. مسایل حال گذرا و بی ارزش هستند. پس، خواندن پارودی در ذهن خواننده حسرتی شدید نسبت به اصالت‌ها و زیبایی گذشته ایجاد می‌کند. 

خانه دوست کجاست؟

«خانه دوست کجاست؟» در فلق بود که پرسید سوار

آسمان مکثی کرد

رهگذر شاخه نوری که به لب داشت به تاریکی شن‌ها بخشید

و به انگشت نشان داد سپیداری و گفت:

«نرسیده به درخت،

کوچه باغی است که از خواب خدا سبزتر است

و در آن عشق به اندازه‌یِ پرهای صداقت آبی است.

می روی تا ته آن کوچه که از پشت بلوغ

سر به در می‌آرد

پس، به سمت گل تنهایی می‌پیچی

دو قدم مانده به گل،

پای فواره جاوید اساطیر زمین می‌مانی

و تو را ترسی شفاف فرا می‌گیرد

در صمیمیت سیال فضا، خش خشی می‌شنوی

کودکی می‌بینی، رفته از کاج بلندی بالا،

جوجه بردارد از لانه نور.

و از او می‌پرسی

خانه دوست کجاست؟»

نشانی زمین خریداری شده!

خانه‌یِ بنده کجاست؟

«در فلق بود» که یک آدم مادر مرده،

آدرسِ خانه‌یِ آینده‌یِ خود،

(یعنی آن تکه زمین را که چهار ماهی پیش

در همین بنگاهی، قولنامه کرده)

از مدیریت محبوب «آژانس مسکن» می‌پرسید.

 

صاحب بنگاهی

-با صدایی دو رگه، آن هم از لای سبیل پر پشت

در جوابش فرمود:

«ای عمو، با هستم، داشم!

«نرسیده به درخت»

دره‌ای هست که از جیب حاجیت گودتره،

توش پر ماسه و سنگ.

می روی تا ته آن دره که از ناف گدوک

«سر به در می آرد»

پس به سمت گونِ‌ها می‌پیچی،

«دو قدم مونده» به اون قله‌یِ کوه،

پای چن تا صخره،

-         سی چهل آدم مقلوک، درست مثل خودت، می بینی،

که توی پوز و دک هم می زنن!

«و ترا ترسی شفاف فرا می گیرد»

قولنامه توی دست همه‌شون.

همگی می دونن که جناب مالک

اون زمین را به اونا انداخته

و خودش در رفته!

ولی، خب! اصلا از رو نمیری

یه کمی میری جلوتر، از اونا می پرسی:

«خانه‌یِ بنده کجاست؟»

حمید آرش آزاد

 

 

 

  نظرات ()
مطالب اخیر بیوک نیک اندیش نوبر درگذشت برای پایان سه سالگی آندیا توهین برنامه فتیله به ترک‌زبان‌ها بیوک محبی جنگل‌های ایران چهارشنبه‌سوری، نوروز و سیزده‌بدر جشن نوروز و آیین‌هایش: باجا باجا دو سالگی آندیا دکتر محمد یوسف باقری استاد شهریار و دلیل سروده‌شدن شعر «بلبل و کلاغ»
کلمات کلیدی وبلاگ استاد شهریار (۳) رمان مدرن (٢) محمود دولت آبادی (٢) احد حسینی (۱) بولوت قراچورلو (۱) مستوفی (۱) داود مستوفی (۱) آرتور میلر (۱) ویلیام شکسپیر (۱) ویلیام فاکنر (۱) سهند (۱) شمس تبریزی (۱) شمالغرب کشور (۱) ادبیان فارسی (۱) محیط زیست (۱) ستارخان (۱)
دوستان من کارگاه ترجمه و پژوهشهای ترجمه پرتال زیگور طراح قالب