عبداله باقری حمیدی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ عبداله باقری حمیدی
آرشیو وبلاگ
      گلهای حسرت (ادبیات و مقاله‌نویسی)
صدای مردمِ مصر و تونس تا کجا گسترده می‌شود؟ نویسنده: عبداله باقری حمیدی - ۱۳۸٩/۱۱/٢٢

سده‌ی بیست‌ویکم میلادی با دگرگونی‌های شگفت‌انگیزی در جهان آغاز شد. حمله‌یِ ارتشِ دنیای سرمایه‌داری به عراق و افغانستان برای ایجاد سیستم‌های سیاسیِ نوین در آن کشورها نخستین دگرگونی سده‌یِ کنونی بود. سیستم‌های سیاسی نو در این دو کشور ایجاد شد، اما دشواری‌های جدیدی را پیش آورد. آرامشِ زندگیِ روزمره‌یِ مردم بشدت به هم خورد. حکومت‌ها هم نگران شدند. نگرانی حکومت‌های کشورهای منطقه از امکان تکرار همان حمله به مناطقِ عملکردشان سبب شد حکومت‌هایِ منطقه فعال‌تر بشوند. این حکومت‌ها بنامِ مردمِ بیچاره‌یِ کشورهایشان دست به کارهایِ گوناگون زدند تا لشکرکشیِ دنیای سرمایه داری در منطقه به پیروزی دلخواه نرسد. حضورِ حکومتِ اسراییل هم در منطقه به عنوان یک عامل همیشگی آشوب سهمِ بزرگی در دشواریِ زندگیِ سیاسی در خاورمیانه داشته و دارد. تمام این رویدادها بدور از اراده‌یِ مردم ساکن در منطقه پدید می‌آمد و سیاست‌مداران سرگرم مناسباتِ متناقض حکومت‌ها بودند. حاکمان مردم را به تمامی فراموش کرده بودند و تنها گاهی بنامِ مردم دست به کارهای شرم‌آوری می‌زدند. حکومت‌ها اراده‌یِ خود را جانشین اراده‌یِ مردم کرده بودند و بنام نمایندگان مردم هر کاری را انجام می‌دادند.  

دگرگونی در تونس آغاز شد. جوانانِ تونس به خیابان‌ها آمدند و خواستار برکناریِ رئیسِ حکومت شدند. رئیسِ حکومتِ تونس مدتِ بیست‌ویک سال حاکمِ منابع کشور بود و با سودجویی از ثروتِ کشور بزرگ تونس، برای خود و وابستگانش بهترین شکل زندگی را فراهم آورده بود. حکومتِ خودکامه‌یِ حاکمانِ تونس از مردم چنان دور شده بود که وجود دگرگونی در نگرش و خواسته‌های آنها را نمی‌فهمید. جوانان تونسی به خیابان‌ها ریختند و حکومت را به کاری دور از انتظار ناگزیر کردند. حکومت برای نگهداشتِ حاکمیت خود، رئیس را از کشور به خارج فرستاد تا جوانان فریب خورده و گریز رئیس را پیروزیِ بزرگ خود به پندارند. مردم فریب نخوردند. پیشگامیِ جوانان تونس مردم را هم به خیابانها کشاند. مردم تونس خواسته‌های خود را با صدای بلند بیان کردند. آنها فرصت‌های مساویِ شغلی برای همه، آزادیِ فعالیت‌های سیاسی برای تمام گروهها، و آزادی انجامِ آیین‌های دینی را خواستار شدند. صدایِ بلند مردم تونس در مصر هم شنیده شد.

جوانان مصر به میدانِ آزادی (تحریر) شهر قاهره آمدند و خواستار برکناریِ حسنی مبارک شدند. پس از سی‌ویک سال، حکومتِ استبدادیِ مصر صدای بلند مردم را در میدانگاه‌های سه شهر بزرگ احساس کرد. خیزشِ مردم مصر به پیشگامیِ جوانان، فراتر از درکِ حاکمان بود. حکومتِ مصر با ابزارِ گسترده‌یِ خود به رویارویی با مردم به حرکت درآمد. مهمترین ابزار حکومت تلویزیونِ دولتی بود. برنامه‌های تلویزیونی نیرومندترین ابزارِ کنترل سخن، فکر و رفتار مردم می‌باشد. تلویزیون با روشِ سخن‌پراکنی و تصویر می‌تواند فکر و وجود مردم را به تسخیر خود درآورد. به واقع، تلویزیون تجسمِ حکومت است. اگر تلویزیون نباشد، حکومتی هم وجود ندارد. حاکمان مصر از طریقِ برنامه‌های تلویزیونی تلاش کردند که زندگی در کشور را بسیار عادی نشان دهند. این تلاش در سرزمینِ گسترده‌یِ مصر تاحدی موثر بود، زیرا بیش از هفتاد درصد مردم تنها به برنامه‌های تلویزیون دولتی دسترسی دارند و تبلیغاتِ دولت و تفسیر دولت از پدیده‌ها را نه تنها درست، بلکه گاهی صدایِ آسمانی  می‌پندارند. سی درصد مردم مصر در شهرهای بزرگ به رسانه‌های دیگر نیز دسترسی دارند. آنها از طریقِ شبکه‌یِ جهانی اینترنت، موبایل، تلفن و رسانه‌های بین‌المللی با یکدیگر پیوند استواری دارند که خارج از کنترل دولتی است. بی‌سبب نیست که خیزشِ مردم مصر در سه شهر قاهره، اسکندریه و سوئز را جنبشِ «فیس‌بوکی» نیز می‌نامند. این نامگذاریِ نوین جنبش، ماهیتِ نوینِ یک حرکتِ اجتماعی را نشان می‌دهد و برای شناختِ آن به واژگان نو و سخنان نو نیاز است.

حرکتِ اجتماعی نوین در کشورهای عربی بسیار تازه است. تازگی ماهیت و روش‌های حرکت اجتماعی سبب شده است که هیچ کس نتواند رهبری آن را به عهده بگیرد و یا ادعای رهبری آن را داشته باشد. حزبِ اخوان‌المسلمین مصر با سابقه‌یِ شصت سال فعالیت پنهان و آشکار اکنون بدنبال مردم جوان مصر حرکت می‌کند و پافشاری دارد که تنها بخشی از حرکت اجتماعی است. حرکتِ نوین اجتماعی مردم دارایِ سرشتی یگانه و نو است که به آن پرداخته می‌شود.

 حرکتِ نوین اجتماعی در دنیای کشورهای عربی آگاهی تازه‌ای از مردم را آشکار کرده است. مردمِ کشورهای عربی سال‌های طولانی در زیر حاکمیت گروههای کوچک زندگی کرده‌اند. در مدت زمان نزدیک به یک سده مردم و حاکمان در یک «قراردادی نانوشته و بر زبان نیامده» وجود یکدیگر را برسمیت شناخته بودند. این سخن درست است که همکاریِ قربانی‌کننده و قربانی‌شونده ع7مل قربانی را ممکن می‌سازد. گروههای بزرگی از مردم حقِ حاکمان را برای حکومت حقی آسمانی  و درماندگیِ خود را سرنوشتی از پیش تعیین شده می‌پنداشتند. آگاهی از نادرستی این پندارِ کهن جوانان را به حرکت درآورد.

جوانان کشورهای عربی به درستی آگاه هستند که به هم ریختنِ سیستمِ سیاسی کشور خسارات بزرگی را به کل کشور وارد می‌سازد، پس آنها به فشار از سوی مردم به حکومت دست زده‌اند و یقین دارند که حکومت نیز باید دست به اصلاحات بنیادین بزند. جوانان و آگاهان می‌دانند که سرنگون کردنِ یک سیستم حکومتی این خطر را دارد که حکومتِ جدید ممکن است بسیار پلیدتر از حکومتِ فرسوده‌یِ پیشین باشد. پس بازسازی گام بگام حکومت روشِ نوین حرکت‌های اجتماعی در کشورهای عربی است. نتایج حرکت مردمِ مصر را آشکارا می‌توان در الجزایر، اردن، کویت، سوریه و سایر کشورها مشاهده کرد. این حرکتِ نوین نیازی به رهبری ندارد، نیازِ جامعه به گروهِ بزرگ جوانان پیشگام است که مردم را به خیابان بکشانند و حکومت‌ها را ناچار سازند دست به اصلاح بزنند. این روشِ نوین جهان امروز است.    

  نظرات ()
مطالب اخیر بیوک نیک اندیش نوبر درگذشت برای پایان سه سالگی آندیا توهین برنامه فتیله به ترک‌زبان‌ها بیوک محبی جنگل‌های ایران چهارشنبه‌سوری، نوروز و سیزده‌بدر جشن نوروز و آیین‌هایش: باجا باجا دو سالگی آندیا دکتر محمد یوسف باقری استاد شهریار و دلیل سروده‌شدن شعر «بلبل و کلاغ»
کلمات کلیدی وبلاگ استاد شهریار (۳) رمان مدرن (٢) محمود دولت آبادی (٢) احد حسینی (۱) بولوت قراچورلو (۱) مستوفی (۱) داود مستوفی (۱) آرتور میلر (۱) ویلیام شکسپیر (۱) ویلیام فاکنر (۱) سهند (۱) شمس تبریزی (۱) شمالغرب کشور (۱) ادبیان فارسی (۱) محیط زیست (۱) ستارخان (۱)
دوستان من کارگاه ترجمه و پژوهشهای ترجمه پرتال زیگور طراح قالب