نلسون ماندلا، برای درگذشت مردی که چون سرو بود

نلسون ماندلا

(18 زولای 1918- 5 دسامبر 2013)

آرامش در توفان مرگ

شب پنجشنبه چهاردهم اسفند 1392 جیکوب زوما، رئیس جمهور افریقای جنوبی، خبر مرگ نلسون ماندلا را به گوش مردم جهان رساند: ملت ما بزرگترین پسر خویش و مردم ما پدری را از دست داد. زوما گفت که «نلسون اکنون آرامِ آرام است». نلسون ماندلا در توفان مرگ به آرامش رسید. خبر اندوهبار مرگ نلسون ماندلا سبب شد شبکه‌یِ انگلیسی زبان تلویزیون بی‌بی‌سی برنامه‌های عادی خود را در ساعت دوازده شب پنجشنبه قطع کند و به پخش رویداد مرگ یکی از انسان‌ترین مردان سیاسی دوران بپردازد. خبر مرگ ماندلا مردم افریقای جنوبی را به سوی خانه‌یِ کوچک ماندلا در حاشیه‌یِ ژوهانسبورگ کشاند و در سخنان حاکمان کشورهای قدرتمند پژواکی تحسین‌آمیز یافت. دیوید کامرون، نخست وزیر انگلیس، ماندلا را نمودِ بخشندگی و آشتی نامید. باراک اوباما، رئیس جمهور ایالات متحده امریکا، ماندلا را سرچشمه‌یِ الهام نسل‌های فراوان بشری برای سازگاری با یکدیگر نامید. رهبران سیاسی کشورها شانس دسترسی آنی به تلویزیون و رسانه‌ها را دارند، اما سخنان نویسندگان بزرگ بشری هنوز به گوش مردم نرسیده است. رمان‌نویسانی همچون نادین گوردیمر (برنده‌یِ جایزه‌یِ نوبل در ادبیات 1991)، جان ام. کوئتزی (برنده‌یِ جایزه‌ی نوبل در ادبیات 2003)، لویس نکوسی (Lewis Nkosi)، زِیکس مدا (Zakes Mda)، و همچنین تونی موریسون (برنده‌ی جایزه‌یِ نوبل در ادبیات 1993 )، وُوله شوئینکا (برنده جایزه نوبل در ادبیات 1986)، شینو اشه‌به (Chinua Achebe) و دیگران باید نقش نلسون ماندلا را در پدید آمدن مفاهیم صلح، آشتی و زندگی در کردار، گفتار و رفتار مردم یک قاره بنویسند.   

نلسون ماندلا چنان بزرگ بود که گویی از سیاره‌یِ دیگری گام به روی زمین گذاشته است. ماندلا بیست‌و هفت سال در زندان رژیم آپارتاید ماند. دخترش زینزی نوشت: من بدون پدر بزرگ شدم، پدری که پس از بازگشت از زندان، پدر یک ملت شد. پس از سال‌های زندان، ملت افریقای جنوبی ماندلا را به ریاست جمهوری کشورشان انتخاب کردند. انتظار مردم دنیایِ جهان‌سومی‌ این بود که او از دشمنانش انتقام خواهد گرفت. موروثی بودن حکومت در یک خانواده و انتقام حاکمان جدید از حاکمان پیش از خود سنت زشت کشورهای شرقی است. سنتِ بی‌تاریخِ حاکمیت در شرق پشتیبان حکومت اعضای گوناگون یک خانواده بر یک کشور است. در ایران و در سال 1392 برادرِ و خواهرِ مرد ناچیزی همچون محمود احمدی‌نژاد ادعای ریاست جمهوری داشتند. آنها پیرو سنت شرقی خود را وارثان حکومت می‌پنداشتند. نلسون ماندلا سنت جهان سومی حکومت خانواده و سنت زشت انتقام‌گیری از اعضای حکومت پیشین را دگرگون کرد. ماندلا در سخنرانی ریاست جمهوری اعلام کرد که کسی اجازه ندارد زشتی‌های گذشته را بهانه‌ای برای انتقام فردی سازد. او گفت که گذشته‌ها گذشته و باید به فکر آینده‌یِ درخشان ملتی بزرگ بود. ماندلا نماینده‌یِ سپیدپوستان را معاون خود اعلام کرد. سپیدپوست‌ها ماندلا را  بیست‌و هفت سال در زندان نگه داشته بودند. چنین رفتاری بسیار نادر است. کدام به قدرت رسیده‌ای در کشورهای جهان سوم از رقیبان و دشمنانش انتقام نمی‌گیرد؟

ماندلا روش جدیدی را برای رفتارسیاست‌مداران تعریف کرد. ماندلا نشان داد که حاکم باید تنها برای حال و آینده‌یِ مردم کشورش بیندیشد. ماندلا نخستین حاکمی است که به میل خود از قدرت حکومت کناره گرفته است. در افریقا بسیاری از حاکمان تا دم مرگ بر تخت ریاست می‌نشینند و برای دوران پس از مرگ خود با وصیت نامه راهکار نشان می‌دهند. ماندلا با کردار انسانی خود سنتی نوین برای حاکمان تدوین کرد. هنگامی‌که زمان ریاست جمهوری ماندلا در سال 1999 به پایان رسید، تمام ملت و سیاست‌بازان از ماندلا خواستند یک دوره‌ی‌ِدیگر رئیس جمهور افریقای جنوبی بشود. ماندلا نپذیرفت. او گفت که سرنوشت هیچ کشوری به یک فرد وابسته نیست. خود کنار رفت و مردم در انتخاباتی دموکراتیک رئیس جمهور حکومتشان را انتخاب کردند. به درستی بارگاهِ بزرگی در رفتار انسان‌های نادر قرار دارد.

    نلسون ماندلا در روستایی نزدیک شهر اومتاتا (افریقای جنوبی) در 18 ژولای 1918 متولد شد. از کودکی علاقه داشت وکیل بشود. ماندلا در داستان‌هایی‌که از شجاعت‌ پدران خود در تلاش برای استقلال کشورشان می‌شنید، آن‌ها را تحسین می کرد. خود نیز تصمیم داشت سهم خود را در مبارزه برای آزادی اجرا کند. پس از تحصیلات نخستین هر جوانی، وارد دانشگاه فورت‌هاره شد تا لیسانس علوم انسانی دریافت کند. در همین زمان برای شورای نمایندگی دانشجویان انتخاب شد. به زودی ماندلا به اتهام شرکت در شورش از دانشگاه اخراج شد. ماندلا به ژوهانسبرگ رفت و تحصیلات خود را پی گرفت. در سال 1942 به عضویت کنگره‌ی ملی افریقا در آمد. در سال‌های اوج جنگ جهانی دوم کنگره‌ملی افریقا و گروههای بسیاری، دسته‌ای به رهبری آنتون لمبه‌ده تشکیل دادند و هزاران کارگر، دهقان و شهروند به دسته‌یِ آنها پیوست. این دسته اعتقاد داشتند که رهبری پیشین کنگره به روش‌های پارلمانی متکی است و این روش‌ها برای مقابله با رژیم حاکم بر افریقای جنوبی کارکردی ندارد. آنها در سال 1944 دسته‌یِ جوانان کنگره‌ملی افریقا را تشکیل دادند.

جدیت نلسون ماندلا در کارها سبب شد در سال 1947  به عنوان دبیر کنگره انتخاب شود. رژیم آپارتاید گوشی به شنیدن سخنان سیاهپوستان نداشت. پس در سال 1949 تصمیم گرفته شد با اعتصاب، تحریم و راهپیمایی به مبارزه با رژیم آپارتاید برخیزند.

نلسون ماندلا در سال 1962 بازداشت و به پنج سال حبس محکوم شد. در جریان سال‌های زندان، ماندلا باری دیگر محاکمه و به حبس ابد محکوم شد. مبارزه‌یِ کنگره‌یِ ملی افریقا و حمایت دولت‌ها و مردم جهان از حقوق سیاه‌پوستان باعث شد ماندلا در سال 1990 از زندان آزاد شود. ماندلا به ریاست کنگره‌یِ ملی افریقا انتخاب شد و در سال 1994 رئیس جمهور افریقای جنوبی شد. تصور همگان چنین بود که سیاه‌پوست‌ها به انتقام سال‌ها تحقیر و اسارت، سپیدپوستان را خواهند کشت، اما رفتار نجیبانه‌یِ ماندلا در فراموش کردن گذشته بر مردم تاثیر گذاشت و در کشوری شگفت‌انگیز آرامش برقرار شد. به‌ دلیل تلاش برای ایجاد و پاسداری از صلح در افریقا و در جهان، در سال 1993 جایزه‌یِ صلح نوبل به ماندلا اهدا شد.

نلسون ماندلا شخصیت نادر دوران ماست. ماندلا به دنیا نشان داد که روشی بنام سازگاری با شرایط کنونی و گسترش روح بخشش دیگران به ویژه دشمنان داخلی بسیار دشوار است اما می‌تواند مناسب‌تر از روشِ ساده و بدویِ کشتار رقیبان باشد. در زمان آرامش نلسون ماندلا، سیمای پیرمرد پیاپی از شبکه‌های تلویزیونی نشان داده می‌شود. سیمای آرام و لبخند پایدار او سبب می‌شود صمیمیت گفتار او در دانشگاه تهران در سال 1373 را بخاطر بیاورم: ماندلا در دانشگاه تهران گفت «صلح از جنگ نیرومندتر است». در همان سالن، ماندلا از صفرخان قهرمانی می‌پرسید. پاسخ روشنی به او داده نشد. صفرخان قهرمانی، اهل شیشوان عجبشیر، سال 1327 زندانی شد و در سال 1357 آزاد شد. ماندلا به همه فکر می‌کرد و همین ویژگی باعث شده بود که مردم جهان هم به او فکر کنند و از او بنام پیام‌آور آزادی و صلح نام ببرند. ماندلا در 95 سال زندگیِ پر ماجرای خویش همواره از آزادی و رفاه خویش گذشت تا آزادی و رفاه را به مردم افریقا و جهان تقدیم دارد.

خبر مرگ نلسون ماندلا و واکنش مردم و رهبران سیاسی به آن خبر از شبکه‌های تلویزیونی جهان پخش می‌شود. مردم ژوهانسبورگ در افریقای جنوبی روش‌ها و منشِ انسانیِ ماندلا را با گذاشتن شاخه‌گل در کنار خانه‌یِ ماندلای بزرگ و خواندن آواز و سرود گرامی می‌دارند و اینجا، از پنجره به بیرون نگاه می‌کنم: برف می بارد. زمستان است

 

/ 9 نظر / 7 بازدید
R

عالی بود استاد[دست]

darioush

سلام استاد ارجمند صلح و جتگ دو روی یک سکه اند اما کم آدمی مثل ماندلای بزرگ صلح را انتخاب می کند

حسین

با سلام بسیار عالی بود

شهاب شمس

با سلام ای کاش همان طور که به دانشمندان ملل دیگر احترام میگذارید به دانشمندان خودمان نیز احترام بگذاریم مدتی پیش گفتار شما را در مورد استاد مهدی محقق دیدم و متاسف شدم به حال شما که چنین نظری را دارید بدون آشنایی با سوابق علمی استاد محقق برای اطلاع به شما عرض میکنم که رجوع کنید به کتاب محقق نامه که زندگی نامه تا آشنا بشوید کم سواد به کسی گفتی که در آن هنگام که شما به دنیا نیامده بودید در سن 22 سالگی موفق به اخذ درجه اجتهاد از دو مرجع تقلید و در سن 28 ساگی دو دکتری در ادبیات و الاهیات شد بی سواد به کسی گفتی که تا کنون بیش از 70 کتاب در زمینه فلسفه اسلامی ادبیات فارسی تاریخ طب و فقه اصول صحیح و تالیف کرده و همین امسال موفق به اخذ نشان دانشمند برتر جهان اسلام از پادشاه اردن شده بیسواد به کسی گفتی که دکتر سید حسین نصر در پیغامی در شب های بخارا از او به عنوان یکی از برجسته ترین و پرکارترین افراد دانشگاه در نیم قرن اخیر یاد کرده است اگر به کتاب محقق نامه مراجعه کنید در آنجا خواهید دید که مقام معظم رهبری در مورد فعالیت علمی ایشان چه گفته اند متاسفم برای غرور و کوته خردی شما

شهاب شمس

ضمنا فرموده بودید که ایشان متخصص نقد ادبی نیستند این گفته شما اگر پایه آن نوشته توهین آمیز شما بوده است نشان میدهد که یا از سر کینه و دشمنی و یا تعصب قومی که چرا مثلا یک غیر ترک بر کتاب شعر ترک مقدمه نوشته است و ممکن است که اشتباه کنم و شما از بی اطلاعی این حرف را زده اید به شما توصیه میکنم مقاله اسرار نامه عطار و مقاله یادداشتهایی درباره منظومه ویس و رامین در دومین بیسگفتار و یادداشتهایی درباره مرزبان نامه در اولین بیسگفتار که تکلیفی بوده استاد فروزانفر به استاد محقق داده (البته شاید به نظر شما استاد فروزانفر هم بیسواد بوده ) همچنین قلمرو سعدی که در نورمگز وجود دارد و کتاب بی نظیر تحلیل اشعار ناصر خسرو اما درمورد مقدمه ایشان که شما با تحریف بیان نموده اید یا این که با حوصله نخوانده اید اقای پایگذار از استاد میخواهند که کلماتی درباره مجموعه شعر بنویسند استاد قبول میکنند که پیشگفتار بنویسند اما نه درباره خود دیوان بلکه درباره حرفه اصلی پایگذار در شعر که جناس است و این مقاله را نیز در 50 سال پیش نوشته اند ا

شهاب شمس

اما اما شما اصلا مقاله را به طور کامل نخواندید و و قول میدهم که فقط صفحه اول پیشگفتار را خوانده اید زیرا شما در نوشته تان گفته اید :مهدی محقق به شکلی کوتاه پیشینه جناس را با نقل کتابهای سید علی صدر معصومی و رشید وطواط و شمس قیس رازی مطرح میسازد سپس انواع جناس را از کتاب العجم فی الاشعار العجم تالیف شمس قیس رازی میاورد . استاد عزیز حال شما ص 29 دیوان پایگذار که پیشگفتار استاد محقق است را نگاه کنید : حال که استاد نصیر پایگذار اشعار خود را که مزین به جناس است در این مجموعه آورده مناسب میداند که صنعت جناس و مثال های انواع گوناگون را از کتاب همشهری او شرف الدین حسن بن محمد رامی تبریزی (دانشگاه تهران 1341) در پایان این گفتار بیاورد تا خوانندگان به ویژه دانشجویان زبان و ادب فارسی بتوانند انواع جناس را در این مجموعه شناسایی کنند و هم در پژوهش های خود از اثر این دانشمند تبریزی بهره برداری نمایند . پیشگفتار ص 29 دیوان پایگذار

وحید اوراز

دقیقا مو به مو خواندم بسیار لذت بردم در این مدت بسیاری نوشتند از ماندلا و گذشتش ولی قلم و واکاوی شما در موضوع چیز دیگری بود. انگشتانتان پرتوان و قلمتان مانا .

عادل ذبیحی

باتشکر از استاد باقری نلسون ماندلا به همه مردم جهان درس بخشیدن و فراموش کردن گذشته را یاد داد چیزی که همه ماها در زندگی روزمره خود آنرا فراموش کرده ایم درسی که باید بیش از همه گوشواره مسئولان سیاسی مملکت ما نیز باشد تا فرهنگ تسامح وتساهل و تحمل مخالف در ما تقویت شود اگر ما به خودمان و به همدیگر رحم نکنیم آنوقت از دیگران چه انتظاری خواهیم داشت و آنها آیا به ما رحم خواهند کرد ؟

طه

کاش همه بتونیم سرمشقی از همچین انسانهایی بگیریم بااینکه همه انسانیم ولی متاسفانه بعضی کارامون درشان انسانیت نیس ماندلا نمونه یک انسان ازاد خواه بود وکاری کرد که تا اون زمان کسی جراتش رو نداشت وبه همه نشان داد که همه درحقوق یکسانند وحقوقهای پایمال شده را زنده کرد والبته باید به همچین کسایی افتخار کنیم